Ik ontving een bericht op mijn twitter (www.twitter.com/De_Boomdokter) die mijn aandacht trok. Hilde Vervloet wist mij te vertellen dat er in Nederland weer een aantal populieren gekapt werden omwille van de Horzelvlinder. Helemaal terecht stelt zij zich de vraag of de kap van bomen verantwoord is voor een paar gaatjes van de Horzelvlinder. Laat mij eerst iets meer vertellen over de Horzelvlinder zodat u weet over welk beestje ik hier praat.
Wie is de Horzelvlinder?
De horzelv
linder (of hoornaarvlinder) is de grootste wespvlinder van Noord-West Europa. Hij heeft een gele kop en aan achterlijf dat lijkt op het lijf van een wesp. Gele vlekken en banden die over het zwarte lichaam lopen doen hem op een hoornaar lijken maar zeker niet op een Horzel. Hij behoort tot de Bast- en Houtboorders. Het is eigenlijk een Vlinder die dus sterk op een wesp lijkt. Onder boomkenners wordt ie ook wel de populierenwespvlinder genoemd. De Vlinder komt algemeen voor in wilgen en populierenbossen in gans Europa. De larve is geelachtig wit, tot 4 cm lang. Hij vliegt opvallend snel en heeft een duidelijke zoemtoon. Ook daarom wordt hij soms verward met een wesp.De vlinders zijn vooral op zonnige dagen in juni en juli actief. De vrouwtjes laten 1000 tot 2000 eitjes vallen bij de stamvoet van (meestal) oudere populieren. Slechts een klein deel van de uitkomende larven kan zich door de gave schors van de stamvoet en wortels heen boren. Na overwintering dringt de larve dieper in de stam door. Na een tweede overwintering verpopt de larve zich en werkt ze zich half naar buiten. In juni of juli komt de vlinder dan uit. Vanaf dan begin je gaten in de stam te zien. Ze zijn ongeveer 8 mm groot. Deze uitvlieg-gaten vind u aan de stambasis tot maximaal 30 cm hoogte. Kenmerkend zijn de hoopjes boormeel die door kleine openingen naar buiten worden gewerkt en de half uitstekende poppenhulzen.
Is ie schadelijk?
Bij jonge bomen komt hij dus weinig voor maar daar bestaat de schaden uit groeistagnatie, windbreuk of eventueel afsterving. Oudere bomen kunnen er last van onvervinden maar slechts zelden vormt het een echte bedreiging. Een bijkomend probleem is dat de gaten in de stam ook een soort van “open wonde” is. Het is een zwakkere plek die een mogelijke toegangspoort vormt voor de wilgenhoutrups of bepaalde schimmels.
- Bij een lichte aantasting zijn de gevolgen meestal beperkt.
- Bomen in zeer kort gehouden vegetatie en met schaduw op de stamvoet worden minder aangetast. Dit komt door het gebrek aan warmte.
- Niet te verwarren met de Populierenglasvlinder (Paranthrene tabaniformis) en wilgensnuitkever (Cryptorhynchus lapathi), maar deze komen alleen voor in dunne stammetjes.
Conclusie
Vooraleer zulke stevige populieren een bedreiging vormen moet de aantasting dus al héél ernstig zijn. Heel dikwijls worden zulke bomen “preventief” gekapt om aantasting aan andere bomen te voorkomen. Een maatregel die ik persoonlijk hekel, zeker in het geval van de Horzelvlinder. Het is nu eenmaal een beestje dat algemeen voorkomt in gans NW-Europa … .Het verleden toont immers aan dat “preventieve” kap zelden zijn doel bereikte en er zijn véél voorbeelden voorhanden. Op basis van de foto die Hilde mij toonde zagen die populieren er vrij gezond uit maar voorzichtigheid is aangewezen, ik kan nu eenmaal niet afgaan op een foto om een oordeel te vellen. De kap van de populieren kan verantwoord zijn. Jammer genoeg is achterdocht dikwijls aangewezen als het gaat over de kap van bomen. Heel wat mensen zien bomen nu eenmaal liever gaan dan komen, zo ook voor gemeentebesturen. Een paar gaatjes kunnen voldoende zijn om te beweren dat de bomen aangetast zijn … . Gelukkig zijn er almaar meer openbare besturen die het wél goed menen met onze houtige vrienden. Er is dus nog werk aan de winkel. De Horzelvlinder is trouwens perfect te vermijden met Pireco Tercol en dan hoef je die mooie bomen niet te kappen. Bedankt Hilde voor de aanzet van dit artikel, ik hoop dat je er wat vanop stak?!
Het werkt stimulerend om te blijven schrijven als ik af en toe een reactie ontvang. Laat je mij hieronder even weten wat u vind van het artikel?
De Boomdokter.
.
Geen verwante artikels gevonden.
Weer wat geleerd! Bedankt!
Helder en duidelijk artikel. Ik had nog nooit van deze vlinder gehoord. Vreemde naam eigenlijk, omdat hij er echt als een wesp uitziet.
Wel, zo vreemd is de naam nu ook weer niet. Ik weet niet of de term in Nederland gekend is maar “Horzel” is een andere naam voor een groot uitgevallen wesp. Maar het is NIET de Hoornaar. Die is nóg groter. De naam horzelvlinder duid eigenlijk dus op “vlinder-eruitziet-als-horzel(wesp) … .
Het is jammer dat sommige mensen alleen tevreden zijn als ze de natuur kunnen verpesten. Gelukkig zijn er nog sommige mensen die er anders over denken. Knap artikel!
Bedankt voor je positieve reactie! Dat geeft moed om te blijven schrijven.
Artikel klopt helemaal. Er wordt soms te snel gekapt als preventie (wat in dit geval misschien nog niet nodig was). Gewoon even naar de kruin kijken kan ook al een beetje helpen om de toestand beter in te schatten. Wij hebben ooit een hele partij moeten kappen die was door kegelrot (mede door de openstaande wondes van het vlindertje) instabiel geworden was. Sommige bomen hingen als dominostenen tegen elkaar aan dus veel moest er niet meer gecheckt worden. Gezien het naast een wandelweg was hebben we ze moeten rooien. De gaatjes vielen me toen ook op en zo heb ik het bestaan van deze vlinder leren kennen.
Op veilige afstand hebben we een paar dode stronken voor de spechten laten staan.
Die gaatjes zie je zeer regelmatig in grote populieren maar zoals Wouter reeds aanhaalde zijn de gevolgen meestal beperkt.
Als de criteria erg streng zijn alvorens een boom te mogen kappen en er voor elke te kappen boom een inheemse terug geplant wordt, dan kan ik me er wel in vinden.
Oh godtekes, hebben ze weer eens een beestje gevonden om den duivel aan te doen.
Zijn er al reacties van de houtzagerijen die spreken van een minwaarde in kwaliteit?
Duidelijk en perfect leesbaar artikel.
mooie gecompileerd artikel.
de foto van de larve moet veranderd worden. nu is het de larve van de COSSUS COSSUS
Grtn,
Koen
Hey Koen, dank je voor je reactie. Blijkbaar foutje in de foto, ik kijk het zeker na. Zelf foto’s nemen is best moeilijk voor zoiets, vind maar eens een horzelvlinder of zijn larve, pfew!. Misschien dat jij wél een goeie foto hebt?
Groeten, Wouter.
Iedereen héél erg bedankt voor de reacties! Das een opkikker!.
Boomvolle groeten.
Wouter,
We volgen de berichtgeving met interesse en zijn blij met jouw gedegen tekst over dit vlindertje. Het is voor ons aanleiding om aanvullende contra-expertise in te gaan winnen omdat wij absoluut vastgesteld willen hebben dat deze boom ja/nee terecht is gesloopt. Deze kwestie zou prima kunnen dienen als update van kennis over aantasting door de horzelvlinder en hoe hierop te anticiperen.
Wij zullen in contact blijven indien nodig of wenselijk en geven onze boomvrienden in Vlaanderen en Wallonie onze goene groeten.
Pim Janse
Ik vind het fantastisch dat mijn artikels goed ontvangen worden en het een deur opent naar een kritische kijk. Ik volg de Bomenridders ook met argusogen en ik hoop dat we elkaar kunnen steunen in onze strijd voor goed boombeheer.
Groeten;
Wouter Crucke
http://www.vartago.be
www,debomenridders.nl is het enig juiste webadres, sorry voor de storende verschrijving met gRoene groeten